لاله روحانگيز روز سهشنبه در گفت وگو با خبرنگارايرنا افزود: بدون ترديد با ادامه و توسعه كاوشها در محدوده ربع رشيدي بر كشفيات موجود افزوده شده و آثار گران بهايي ميتوان از اين ميراث فرهنگي و تاريخي به دست آورد.
وي، اعتبار تخصيص يافته امسال براي انجام كاوشهاي باستان شناسي در ربع رشيدي را ۲۰۰ميليون ريال اعلام كرد و گفت: با اين رقم حتي انجام اقدامات اوليه كاوش نيز ميسر نيست.
روحانگيز با اشاره به كشف نخستين اثر ايلخاني ربع رشيدي تبريز شامل بخشهايي از يك حمام مانند رختكن، تون و حوضچه آب، اظهارداشت: براي توسعه كاوشها نياز شديد به اعتبارات بيشتر داريم چرا كه طبق شواهد ادامه حمام مزبور به بخشهايي مربوط ميشود كه نياز به تملك دارد.
وي گفت: در حال حاضر كاوشهاي حمام كشف شده در محيطي به اندازه ۱۵در ۱۰ متر انجام ميشود.
روحانگيز با اشاره به اهميت اين كشف، تصريح كرد: ربع رشيدي يادگاري از دوره ايلخاني است اما در سه فصل گذشته كاوشهاي باستان شناختي هيچ اثري از اين دوره به دست نيامده بود.
روحانگيز، محل اين بقاياي معماري با ديوارههايي از آهك را جنوب شرقي قلعه ربع رشيدي و خارج از ديوار قلعه كه متعلق به دوران صفوي است، ذكر كرد.
وي اظهارداشت: درحال حاضر نميتوان مشخص كرد اين حمام متعلق به كدام بخش از محله رشيديه كه اين مهم با مطالعه وقف نامه قابل تشخيص است.
به گفته روحانگيز، دستيابي به نماي برج اصلي قلعه رشيدي كه در قسمتهايي از آن سنگ قبرهاي ايلخاني استفاده شده بود از دستاوردهاي فصل دوم كاوش در اين محوطه در سال گذشته است.
وي ادامه داد: اين قلعه در دوره صفويه در زمان شاهعباس صفوي و براي جلو گيري از حمله عثماني، براي حاكم تبريز با مصالحي از شنب غازان، سنگ قبر گورستانهاي تاريخي تبريز و مصالح ربعرشيدي ساخته شده است.
روح انگيز اظهارداشت: در ساخت اين قلعه از سنگ قبرهاي كتيبهدار ايلخاني استفاده شده كه محتواي بيشتر اين كتيبهها آيههاي قرآني است اما روي دو كتيبه تاريخ ۷۱۱و ۷۴۲هجري - قمري حك شده است.
خرابههاي ربع رشيدي باقيمانده شهر علمي و دانشگاهي زمان غازان خان است كه توسط وزير نامي ايران “خواجه رشيدالدين فضلالله همداني” در سال ۷۰۰ هجري - قمري در شمال شرق شهر تبريز در محله رشيديه (عباسي) ساخته شد.
اين دانشگاه شامل چهار دانشكده در چهار طرف بود.
براساس مستندات تاريخي، اين شهر داراي ۳۰هزار خانه، حجره و ديگر بناهاي شهري بوده است.
اين شهر در دوران اوج حيات خود، مورد مراجعه مستقيم دانشمندان معروف جهان و از جمله پزشكان و محققين يونان، روم، مصر، چين وديگر ممالك آن روز آسيا و اروپايي، قرار ميگرفت.
حفاريهاي صورت گرفته در منطقه، باستان شناسان را به نشانههاي اصلي مركز ربع رشيدي كشانده است به طوري كه گمانهزنيها و سه فصل كاوش در اين منطقه نشان ميدهد كه ربع رشيدي و نشانههايش سه متر پايين تر از سطح كنوني، قرار دارد.
محله رشيديه داراي سه بخش ربعرشيدي، ربظ و شهرستان بوده است، شهرستان شامل باغات و نهرهاي شهر، ربظ محله مسكوني و بناهاي عامالمنفعه مثل مسجد، حمام، بازار و ربعرشيدي محل بناهاي دانشگاهي، مسجد زمستانه و تابستانه و حوزههاي علوم اسلامي بوده است.
خواجه رشيدالدين در سال ۷۱۸هجري و در زمان سلطان ابوسعيد ايلخاني كشته و جنازه وي در مقبرهاش دفن ميشود، پس از وي ربعرشيدي رو به ويراني مينهد.
در دوران صفويه و در سال ۱۰۱۹هجري قمري در دوره شاه عباس بزرگ براي جلوگيري از حمله عثماني يك قلعه از مصالح شنب غازان خان (مقبره غازان خان) و گورستانهاي تاريخي تبريز و مصالح ربعرشيدي يك قلعه براي حاكم تبريز ساخته ميشود.
بنايي كه امروزه از آن به قلعه رشيدي ياد ميشود همين قلعه دوران صفوي است و تا پيش از كاوشهاي امسال باستانشناسان هيچ نشاني از معماري دوره ايلخاني در اين محوطه كشف نشده بود.
وقف نامه ربع رشيدي در خرداد ماه امسال در نشستي كه از ۲۱تا ۲۵خرداد در يونسكو برگزار شد به همراه شاهنامه بايسنقري در فهرست ميراث مستند اين سازمان ثبت شد.
